محمد صادق على خان
44
مخازن التعليم ( فارسى )
و سالمترين او آنست كه آبله بعد از نضج سفيد و براق و بلند باشد مانند دانهء مرواريد و بر سينه و شكم كم برآيد و اگر نفس مريض برجا بود و شعور بر حال و ميل به غذا و آب برقرار علامت نيك است و بايد كه بنا بر تقدم بالحفظ در ربيع زلو پس سر اطفال بچسپانند و حجامت بايد كرد و غذا از بقولات سرد و حموضات كنند و اگر گوشت هم بخورد در بقولات پخته خورد و دوائى سرد مقوى دل مانند عناب و عرق كيوره و گلاب و سكنجبين و شربت انار مقرر كنند و در آفتاب دويدن و مانند آن احتراز نمايند و هرگاه طفلى تپ كند مرواريد بسيار كوچك به قدر ده دوازده دانه طفل را بلع كنانند و مرواريد سائيده در آب برگ سفيد لاله هريك به قدر نيمنيم ماشه تا يك ماشه بخورانند و سرمه اندرون چشم كشند و در بينى و در گوش دمند و اندرون حلق اندازند و بالاى سينه بمالند و چون برآمدن شروع كند آب عناب عرق عنب الثعلب عرق گاو زبان نبات خوبكلان به قدر مناسب بطفل دهند و تا بهتر شدن مريض برين اقتصار بايد كرد و گاهى نزديك ضعف طفل عرق كيوره نيز مىدهند و چون جدرى در برآمدن دير نمود و روز چهارم هم گزشت كه بتمامه برنيامد مىبايد كه درين دوا انجير زياده نمايد و گاهى عدس مسلم و سبوس گندم و شكر سرخ نيز اضافه نموده مىشود و اگر انجير فقط بجوشاند و قدرى زعفران در آن آميزد و بنوشاند نيز مفيد بود و آب گرم نزد بيمار دارد و چادر سفت بطورى بر مريض گيرد كه بخار بر بدنش برسد از برائ برون آمدن بثور و تفتيح مسام سريع الاثر است و همچنين خاكسى بر بدن مريض پاشيدن همين اثر دارد و همين است تدبير هرگاه بثور بروز كند و باز ناپديد شود و همچنين آب باديان و آب كرفس با نبات سفيد مفيد بود و نزديك اسهال عدس مقشر مناسب است و مرواريد كه هم قابض و مخرج است مناسبتر است و اسهال در اخر مضر است درين صورت مبادرت بحبس و از زهرمهره و مرواريد و كهربا و بارتنگ بايد كرد اگر خارش شود اين علامت بد است بايد كه چوب گز و بهوج تر كه در شاهجهانآباد مشهور است و از طرف كشمير مىآيد گرفته تبخير نمايد و